اصل مقاله به صورت متن کامل انگلیسی، در بخش انگلیسی قابل رویت است.

دی هربلو بارتلمی دو مولن ویل خاورشناس فرانسوی که در تکوین دانش خاورشناسی در فرانسه نقشی مهم دارد، مولف کتابی است با نام «کتابخانه شرقی». این کتاب هرچند تحت تاثیر اوضاع ناشی از حملات عثمانی ها به اروپا، روابط ویژه نویسنده آن با دربارهای فلورانس و پاریس، حمایت سیاستمدارانی چون کولبر از او و سرانجام تدریس وی درکالج سلطنتی (بعدها کالج فرانسه)، با رویکردهایی سطحی و موضع گیری هایی آلوده با سیاست تالیف شده، مدت ها تنها منبع خاورشناسان، متفکران و ادیبان مغرب زمین برای خاورشناسی و به خصوص شناخت اسلام بوده است. علی رغم جایگاه مهم هربلو و کتابش در خاورشناسی و مطالعات وابسته به آن، شخصیت او و اثر او برای خاورشناسان متاخر و محققان شرقی خصوصا ایرانی چنانکه باید شناخته نیست. مروری گذرا بر زندگی و آثار دی هربلو، شرحی مختصر از عصری که او در آن می زیسته، جایگاهش در خاورشناسی، چگونگی تدوین «کتابخانه شرقی» و روش ها و رویکردهای مولف در تالیف این اثر، تاثیر آن بر متفکران غربی و خاورشناسان مطالب این مقاله را در بر می گیرد.

مقدمه: امروزه دانش به عنوان سرمایه سازمانی تلقی می شود و مدیریت آن از اهمیت روزافزونی برخوردار است. این پژوهش قصد دارد وضعیت موجود مدیریت دانش را در میان کتابداران، که از آنان به عنوان مدیران دانش آینده نام برده می شود مورد بررسی قرار دهد.هدف:این پژوهش با هدف «تعیین وضعیت کتابخانه های عمومی استان آذربایجان شرقی از لحاظ امکان ارایه مدیریت دانش در آنها» انجام گرفته است.روش پژوهش: این مطالعه از نوع پیمایشی- تحلیلی بوده است. جامعه پژوهش مدیران کتابخانه های عمومی استان است که در فعالیت های تخصصی کتابداری و اطلاع رسانی و مدیریت در کتابخانه های عمومی استان فعالیت داشته اند و 94 کتابخانه مورد بررسی قرار گرفته است.ابزار پژوهش، پرسش نامه ای متشکل از 31 پرسش بوده است که توسط پژوهشگر طراحی گردیده است. روایی پرسشنامه با استفاده از نظرات کارشناسان و صاحبنظران تایید گردید و برای تعیین پایایی آن از فرمول آلفای کرونباخ استفاده شد و پایایی آن 86.5 تعیین گردید.یافته ها: این پژوهش وضعیت مدیریت دانش جامعه مورد پژوهش را در 4 حلقه دانش مورد بررسی قرار داده است. یافته های حاصل از این پژوهش نشان داد که بالاترین میانگین مربوط به حلقه کاربرد دانش (3.63) و پایین ترین میانگین مربوط به حلقه ی تبادل دانش (2.92) بوده است که کمتر از حد متوسط را نشان می دهد. میانگین دو حلقه خلق و سازماندهی دانش به ترتیب 3.15 و 3.07 بوده اند. همچنین فرضیه پژوهش که وجود تفاوت فرهنگ سازمانی میان کارکنان زن و مرد در به کارگیری مدیریت دانش را بیان می کرد تایید شد.نتیجه گیری: مدیران کتابخانه های عمومی استان آذربایجان شرقی به اندازه کافی با مزایای مدیریت دانش در محیط کار آشنایی ندارند. هیچ برنامه خاصی در این رابطه، در این کتابخانه ها اجرا نمی شود. کارکنان دانش مدار تفاوتی از نظر حقوق و پاداش با بقیه ندارند و از نظر فرهنگی باید آموزش های زیادی در جهت آمادگی جامعه مورد مطالعه برای پذیرش فرایند مدیریت دانش صورت گیرد.

هدف: هدف پژوهش حاضر تعیین تأثیر ابعاد خودآگاهی در موقعیت مدیریتی، عمومی، خصوصی و ناآگاهی از خود بر عملکرد زمینه­ ای و وظیفه ­ای شغلی کتابداران شاغل در کتابخانه ­های عمومی استان آذربایجان شرقی است. روش: این پژوهش از نظرِ هدف کاربردی و به لحاظ نوع و نحوۀ گردآوری داده­ های تحقیق از نوع کمّی-توصیفی و هم بستگی است که با استفاده از روش پیمایش انجام شد. جامعۀ آماری پژوهش را کلیۀ کتابداران شاغل در کتابخانه ­های عمومی استان آذربایجان شرقی تشکیل می ­دهند. برای گردآوری داده­ ها، از پرسش نامۀ­ خودآگاهی در موقعیت شغلی صالح بلوردی (1388) و برای عملکرد شغلی از دو پرسش نامۀ عملکرد شغلی وظیفه ­ای بیرنه و همکاران (2005) و عملکرد شغلی زمینه ­ای کونری (1999) استفاده شده است. روایی محتوایی ابزار پژوهش با نظر کارشناسان و متخصصان تأیید و پایایی ابزار پژوهش با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شد. برای پیش ­بینی اثر متغیر مستقل بر متغیرهای وابسته، از آزمون رگرسیون چندگانه استفاده شد. یافته ها: نتایج آزمون رگرسیون خطی چندگانه، ابعاد خودآگاهی در موقعیت عمومی (171/0)، خودآگاهی در موقعیت خصوصی (180/0) و خودآگاهی در موقعیت مدیریتی (445/0) از تغییرات عملکرد شغلی وظیفه ­ای، و همچنین ابعاد خودآگاهی در موقعیت عمومی (188/0)، خودآگاهی در موقعیت خصوصی (253/0) و خودآگاهی در موقعیت مدیریتی (460/0) از تغییرات عملکرد شغلی زمینه ­ای را تبیین می­ کند. اصالت/ارزش: پژوهش حاضر از این نظر که نقش خودآگاهی و ابعاد آن را با عملکرد شغلی در میان کتابداران شاغل در کتابخانه ­های عمومی به ­صورت مستقل بررسی کرده است دارای نوآوری است. بر اساس یافته ­های پژوهش، خودآگاهی می ­تواند به عنوان عاملی برای افزایش عملکرد شغلی وظیفه ای و زمینه ای کتابداران مطرح شود.

هدف: این پژوهش با هدف بررسی میزان اثر بخشی دور های آموزشی برگزارشده برای کتابداران کتابخانه های عمومی استان آذربایجان شرقی و پیشنهاد راهکارهایی مناسب انجام شده است. روش: این پژوهش به روش توصیفی پیمایشی انجام پذیرفته است. داده ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته براساس الگوی کرک پاتریک، با 28 سوال بسته پاسخ و ضریب پایایی 0.94 گردآوری شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها، افزون بر استفاده از شاخص های آمار توصیفی، از روش های آمار استنباطی (آزمون تی تک نمونه ای و تحلیل واریانس یک راهه) استفاده شده است. جامعه ی آماری پژوهش شامل کلیه ی کارکنان شرکت کننده در دوره های آموزشی در کتابخانه های عمومی استان آذربایجان شرقی 330 نفر بود. که به روش تصادفی ساده 178نفر آنان به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. یافته ها: نتایج به دست آمده نشان داد بعد واکنش با میانگین 22.78 و انحراف معیار 4.24 بیشترین و بعد نتایج با میانگین 12.01 و انحراف معیار 4.906 کمترین میزان اثر بخشی را داشت. همچنین نتایج مقایسه-ی میانگین فراگیران نسبت به اثربخشی دوره های آموزشی با در نظر گرفتن متغیر (جنسیت و رشته ی تحصیلی) نشان داد بین دیدگاه فراگیران تفاوت معناداری وجود داشت. در حالت کلی دوره های آموزشی از دیدگاه فراگیران در ارتباط با ابعاد ارزیابی (واکنش، یادگیری، رفتار و نتایج) اثر بخش بود. اصالت/ ارزش: با انجام این پژوهش انتظار می رود نقش و اهمیت دوره های آموزشی برای مدیران، مسئولان و برگزار کنندگان روشن شود و آن ها با اهتمام بیشتری در این زمینه گام بردارند و زمینه های برگزاری دوره های آموزشی متعدد و مناسب با نیاز ها و خواسته های حرفه ای و شغلی کارکنان را فراهم آورند.

هدف: هدف اصلی این پژوهش ارزیابی وضعیت خدمات کتابخانه های روستایی استان آذربایجان شرقی و کشف دیدگاه روستاییان نسبت به نقش کتابخانه ها در کاهش محرومیت اجتماعی است. روش: پژوهش حاضر از نظرِ هدف کاربردی و از نظرِ گردآوری داده ها، توصیفی است که با استفاده از روش پیمایشی انجام شده است. گردآوری داده ها با استفاده از پرسش نامۀ‏ محقق ساخته انجام گرفت. پایایی پرسش نامه بر اساس مقدار آلفای کرونباخ برای پرسش نامۀ مذکور برابر با 79/0 محاسبه و روایی آن توسط متخصصان تأیید شد. جامعۀ آماری این پژوهش کاربران 18 کتابخانۀ روستایی دایر در سطح استان آذربایجان شرقی است و 380 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی شامل تی تک نمونه ای تحلیل شدند. یافته ها: بر اساس یافته های به دست آمده، انواع خدمات کتابخانه ای ارائه شده توسط کتابخانه های روستایی استان آذربایجان شرقی شناسایی شد. «دسترس پذیر کردن کتاب ها» نقشی است که بیشتر پاسخ دهندگان معتقدند کتابخانه های روستایی مربوطۀ آن ها آن را اجرا می کند. از سویی دیگر، بیشتر پاسخ دهندگان معتقد بودند که کتابخانۀ روستایی منطقۀ آن ها در خصوص «اشاعه و امانت منابع و خدمات اطلاعاتی به زبان محلی» و «دسترس پذیر کردن منابع الکترونیکی و منابع اینترنتی» نقش خود را ایفا نمی کند. در ارتباط با موانع استفادۀ کاربران روستایی از کتابخانه های روستایی، «عدم تناسب خدمات ارائه شده با نیاز روستاییان» به عنوان بزرگ ترین مانع استفاده از کتابخانه های روستایی استان آذربایجان شرقی شناسایی شد. از دیدگاه کاربران روستایی، تأثیر کتابخانه های روستایی بر مؤلفه های «احساس شهروندی» و «رضایت از زندگی» در حد متوسط است، در حالی که تأثیر کتابخانه های روستایی بر مؤلفه های «عدم احساس بیگانگی اجتماعی» و افزایش «تعامل اجتماعی» اندکی بیشتر از متوسط است. اصالت/ارزش: بررسی چگونگی ایفای نقش کتابخانه های روستایی استان آذربایجان شرقی در ارائۀ خدمات اطلاعاتی و شناسایی دیدگاه کاربران کتابخانه های روستایی به تأثیر کتابخانه ها در کاهش محرومیت اجتماعی نوآوری این پژوهش به شمار می رود.

هدف: هدف پژوهش حاضر شناسایی مهم ترین عوامل مؤثر بر تأخیر بازگشت منابع اطلاعاتی امانتی در کتابخانه های عمومی استان آذربایجان شرقی است. روش: در این پژوهش از فنون داده کاوی استفاده شده است. داده ها از سامانه ی مدیریت کتابخانه های عمومی ایران (نرم افزار سامان) استخراج شد. بعد از آماده سازی در نرم افزارهای اکسس و اکسل، برای تحلیل داده ها از SPSS نسخه ی 21 و نسخه ی 12 نرم افزار کلمنتاین استفاده شد. یافته ها: نتایج داده کاوی با الگوریتم چاید در نرم افزار کلمنتاین نشان داد که به ترتیب عامل های سقف مجاز تعداد امانت، سن، نحوه عضویت، و جنسیت مهم ترین متغیرهای دخیل در تأخیر بازگشت کتاب های امانتی برای اعضای فعال کتابخانه های استان آذربایجان شرقی هستند. همچنین اعضایی که دارای ظرفیت فوق العاده هستند، بیشترین تأخیر را داشتند. این عامل به لحاظ سن به سه گروه تقسیم شده اند: افراد زیر 15 سال دارای 33 درصد تأخیر، افراد بین 15 تا 26 سال دارای 41 درصد تأخیر و افراد بالای 26 سال دارای 44 درصد تأخیر هستند. اصالت/ارزش: طبقه بندی و توصیف داده های بزرگ دید روشنی از وضعیت یک پدیده را برای ما به وجود می آورد. با توجه به نتایج به دست آمده از این پژوهش، می توان برنامه های خاصی برای هر یک از گروه های هدف در جهت کاهش تأخیر در بازگشت کتاب های امانتی در کتابخانه های عمومی کشور در نظر گرفت.

پژوهش حاضر به روش توصیفی– پیمایشی و با هدف ارزیابی سطح مدیریت کیفیت فراگیر در کتابخانه های عمومی استان آذربایجان شرقی و ارائه راهکار جهت ارتقای آنها، درصدد آن انجام شد. متغیرهای موردنظر عبارتند از: تعهد، مشتری گرایی، آموزش، واقع گرایی، مشارکت و همکاری و بهبود مستمر. جامعه آماری همه 94 مدیر شاغل در کتابخانه های عمومی استان آذربایجان شرقی بوده و ابزار جمع آوری تحقیق در این تحقیق پرسشنامه محقق ساخته می باشد که توسط مدیران کتابخانه های عمومی استان آذربایجان شرقی تکمیل شده است و شامل 6 مولفه با 42 گویه است، پس از اطمینان از روایی و اعتبار آنها پایایی پرسشنامه از طریق آلفای کرونباخ برای وضعیت موجود بالاتر از 0.75 حاصل گردید. این داده ها با استفاده از روش های آمار توصیفی و استنباطی چون فراوانی، آزمون t تک نمونه ای و MANOVA توسط نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند و مشخص شد که با توجه به نتایج آزمون تی تک نمونه ای، تفاوت معناداری بین وضعیت موجود (میانگین نمونه) و مطلوب (میانگین نظری) با احتمال 99 درصد وجود دارد. بنابراین می توان گفت وضعیت موجود بالاتر از وضعیت استاندارد مطلوب میانگین نظری) بوده و این فاصله از لحاظ آماری نیز معنادار است. نتایج بیانگر آن است که وضعیت کتابخانه های عمومی استان آذربایجان شرقی در خصوص مدیریت کیفیت جامع در حالت کلی در حد نسبتا بالاتری از میانگین و در حد مطلوب قرار دارد. و این یافته پژوهشی نشان می دهد انتظارات مراجعان در کتابخانه های عمومی استان آذربایجان شرقی به نحو خوبی برآورده می شود.

هدف هدف این پژوهش، بررسی نوع فرهنگ سازمانی حاکم بر کتابخانه های عمومی استان آذربایجان شرقی و ارزیابی رابطه ی آن با رضایت کاربران می باشد. روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش پیمایشی می باشد. جامعه آماری این پژوهش را کتابداران و کاربران فعال کتابخانه های عمومی استان آذربایجان شرقی در 21 شهرستان استان تشکیل می دهند. ابزار گردآوری اطلاعات دو پرسشنامه بود. پرسشنامه اول بر اساس مدل کامرون و کویین برای بررسی نوع فرهنگ سازمانی و پرسشنامه دوم به منظور بررسی رضایت کاربران طراحی شده است. تحلیل داده ها با استفاده از آمار توصیفی و آمار استنباطی با نرم افزار SPSS نسخه 20 انجام شده است. یافته ها: یافته ها نشان می دهند از میان انواع فرهنگ سازمانی، فرهنگ بازاری فرهنگ حاکم در کتابخانه های عمومی استان می-باشد و فرهنگ قومی کمترین میانگین را در میان انواع فرهنگ سازمانی کسب کرده است. همچنین آزمون تحلیل همبستگی (176/0=r) نشان داد رابطه معنی داری بین رضایت کاربران و نوع فرهنگ سازمانی حاکم در کتابخانه ها وجود دارد (015/0=Sig). همچنین، بین نظرات کتابداران در خصوص فرهنگ سازمانی بر اساس جنسیت، نوع استخدام، تحصیلات و سابقه کار کتابداران تفاوت معنی داری ندارد. نتیجه گیری: کتابداران بیشتر به الگوی فرهنگ سازمانی گروهی تمایل دارند. این نوع فرهنگ سازمانی (خانوادگی) بر روی موضوعات داخلی تمرکز دارد اما آزادی عمل در ارزش ها بیشتر از ثبات و کنترل است. در این فرهنگ مدیریت سازمان از طریق کار تیمی، مشارکت و توافق عمومی است.